Medio século de ensino e vida: o Lauro Olmo celebra 50 anos sendo moito máis ca un instituto
O centro do Barco conmemorou o seu medio século de vida coa descuberta dunha placa, a plantación dunha oliveira e un acto no que se puxo en valor o seu papel como referente formativo, social e humano en Valdeorras
Hai aniversarios que se celebran. E hai outros que se senten. O do Instituto Lauro Olmo pertence claramente aos segundos. O centro educativo do Barco cumpriu 50 anos cun acto no que non houbo artificios innecesarios, pero si algo máis importante: palabras con peso, recordos compartidos e a certeza de que o Lauro Olmo é, dende hai tempo, moito máis ca un lugar onde se imparten clases.
O simbolismo, a memoria e o recoñecemento a todas as persoas que, ao longo destas cinco décadas, foron construíndo a identidade dun centro que hoxe é moito máis ca un espazo de ensino. A xornada serviu para lembrar o pasado, reivindicar o presente e proxectar cara ao futuro ese “espírito do Lauro” do que falaron varios dos participantes e que resume unha forma de entender a educación desde o compromiso, a proximidade e o sentido de comunidade.
Unha placa, unha oliveira… e toda unha historia detrás
A xornada comezou cun xesto sinxelo pero cargado de significado: a descuberta dunha placa conmemorativa na entrada do centro. Xunto á actual directora, Amparo Quiroga, estiveron a primeira directora, Amparo Folla; o alcalde do Barco, Aurentino Alonso; e o subdelegado do Goberno, Eladio Santos.
Non era unha foto calquera. Era, en certo modo, unha liña do tempo feita persoas. Pouco despois, a celebración continuou coa plantación dunha oliveira. Arredor dela, xeracións enteiras: profesorado de antes e de agora, alumnado, exalumnos… Unha imaxe que resumía mellor ca calquera discurso o que é o Lauro Olmo: raíces fondas e mirada longa.
Aurentino: “Onde hai educación, hai futuro”
O primeiro gran momento da mañá chegou coa intervención do alcalde, Aurentino Alonso. Falaba como rexedor, pero sobre todo como quen pasou 35 anos dando clase nesas aulas. E iso notouse.
Lonxe dun discurso institucional ao uso, o seu foi un percorrido pola vida do centro e, sobre todo, polas persoas que o fixeron medrar. «Un centro que non só formou xeracións de estudantes, senón que foi parte esencial da historia e do crecemento do Barco e da comarca», afirmou.
Houbo datos —o paso de pouco máis de 30 profesores a máis de 70—, pero sobre todo houbo ideas. Unha, especialmente clara: o importante non son os edificios. «Se algo foi sempre o seu verdadeiro capital non foron os recursos materiais, senón as persoas», dixo.
Aurentino puxo nome a esa comunidade: profesorado comprometido, persoal entregado, alumnado que leva consigo algo máis ca coñecementos. E resumiu nunha frase o que, en realidade, atravesou todo o acto: «Educar é acompañar, é orientar, é esixir, é comprender e é crer no futuro».
O momento máis fondo chegou ao falar do impacto do instituto máis alá das aulas: «O Lauro Olmo non é unicamente un lugar de estudo, é un motor social, cultural e económico».
E, como non podía ser doutro xeito, tamén houbo espazo para a memoria: nomes propios, compañeiros que xa non están e aos que, lembrou, tamén pertence este aniversario.
O que queda non sempre é o que se estuda
Se Aurentino puxo o acento na dimensión colectiva, Eladio Santos levou o foco ao persoal. O subdelegado do Goberno, tamén exprofesor do centro, arrincou sorrisos cunha reflexión tan sincera como recoñecible: os exalumnos raramente lembran os contidos das clases. Lembran outra cousa. Excursións. Anécdotas. Momentos compartidos.
Durante anos, confesou, preguntouse onde quedaba a pegada do seu traballo como docente. Co tempo entendeu que estaba precisamente aí: no emocional, no vivido, no humano. Unha idea que encaixou como unha peza máis nun relato común.
Abrir camiño cando non o había
A intervención de Amparo Folla trouxo ao presente os anos iniciais. Primeira directora do centro e tamén a primeira muller en dirixir un instituto na comarca, falou dun tempo no que todo estaba por facer. E fixérono.
«Tiñamos moi claro que tipo de centro queriamos», explicou. Un centro esixente, innovador e profundamente humano. Un centro pensado para responder ás necesidades do alumnado, das familias e tamén do entorno.
A súa mirada non foi nostálxica, senón consciente do camiño percorrido. Daquel proxecto que comezou en 1975 con ilusión e que hoxe é un referente consolidado.
Unha cadea que non se rompe
O acto foi tamén unha suma de voces. A subdirectora, antiga alumna, falou dese vínculo que non se perde co tempo. Cristina, estudante de primeiro da ESO, puxo palabras á ilusión de quen acaba de chegar. Pablo e Lara, en bacharelato, pecharon o círculo desde o outro extremo: o de quen está a piques de marchar. Entre uns e outros, unha idea común: o Lauro non se limita a ensinar. Acompaña.
O discurso que fixo calar a sala
E despois chegou un deses momentos que non se planifican. A intervención da profesora Chus Rodríguez, en representación do profesorado, foi un percorrido persoal polo centro, polas súas xentes, polos seus recunchos e polas historias que se gardan entre esas paredes.
Falou do día a día, do invisible, do que sostén un instituto máis alá do horario lectivo. E fíxoo desde unha mirada propia, sen artificios. A resposta foi clara: asentimentos, silencio… e emoción.
O final: o nome, a historia e o espírito
Pechar un acto así non é doado. Amparo Quiroga asumiu ese papel cun discurso que foi, ao tempo, resumo e punto de partida. Comezou polo nome. Por como o centro deixou de ser un IFP número 1 para converterse no Lauro Olmo, cunha identidade propia ligada á figura do escritor.
Seguiu cos datos, coa evolución, co crecemento. E detívose en historias que simbolizan o paso do tempo, como a de José Antonio: alumno da primeira promoción, profesor e tamén pai de alumno. «O ciclo completo», veu dicir.
Pero o máis importante chegou ao final. Quiroga recuperou unha idea repetida ao longo da xornada e deulle forma definitiva: o “espírito do Lauro”. Ese concepto que non aparece en ningún plan de estudos, pero que todos recoñecen.
Unha maneira de traballar. De convivir. De coidar. «É o que nos fai especiais», resumiu. E aí quedou a clave de todo.
Un aniversario que non rematou aquí
O acto pechouse cunha comida de confraternización. Sen discursos, sen micrófonos. Só reencontros. Cincuenta anos despois, o Lauro Olmo non parece un centro que mira ao pasado. Máis ben ao contrario: é un lugar que segue en movemento, sostido polas persoas que o habitan.
A oliveira plantada pola mañá segue aí. Pequena aínda. Pero chamada a medrar. Como todo o que ten raíces de verdade.