José María Álvarez: «A historia tamén vive nas nosas casas e apelidos»
A aldea da A Portela de Portomourisco volveu transformarse este 1 de maio nun espazo onde a arte dialoga coa memoria. Ata o vindeiro día 3, as súas rúas, casas e recunchos convértense nunha galería ao aire libre coa celebración da cuarta edición de Arte no Rural, unha iniciativa que continúa medrando e consolidándose no territorio.
O acto inaugural estivo conducido pola presidenta da Asociación A Rabiosa, Sandra Álvarez, que foi a encargada de presentar ao pregoeiro, José María Álvarez. Durante a súa intervención, agradeceu a presenza do público e o traballo de todos os artistas participantes nesta cuarta edición, clave para que o proxecto siga medrando ano tras ano. Como símbolo da entidade, fíxolle entrega ao pregoeiro dunha figura dun burro, emblema da asociación.
O pregón, lonxe de ser un discurso convencional, converteuse nunha viaxe no tempo. José María Álvarez levou ao público desde o século XVIII ata a memoria máis recente da aldea, mesturando historia documentada e vivencias persoais.
A intervención comezou cunha ollada ao Catastro de Ensenada, un rexistro que permite reconstruír a vida na zona no século XVIII. A través destes documentos, o pregoeiro puxo nome e contexto á realidade da época, lembrando que daquela había dez veciños na Portela e corenta e nove en Portomourisco, con apelidos que, aínda transformados, seguen presentes hoxe.
Pouco a pouco, o relato foi collendo un ton máis íntimo. A historia familiar entrelazouse coa do territorio, evocando xeracións, migracións e episodios marcados pola dureza da vida rural. Desde os antepasados documentados nos arquivos parroquiais ata historias da guerra de Cuba ou das dificultades económicas doutros tempos.
Tamén houbo espazo para a historia colectiva, como a construción da ponte de Portomourisco no século XVIII, fundamental para conectar comarcas e facilitar o paso de peregrinos cara ao Santuario das Ermidas, ou os episodios da Guerra da Independencia, que deixaron vítimas e pegadas na memoria local.
O pregón deu cabida igualmente ás lembranzas máis próximas: as festas da Portela, as orquestras que chegaban en tren ou pequenas historias cargadas de humanidade e retranca que forman parte da identidade do lugar.
O peche chegou cun manifesto artístico que conecta directamente co espírito de Arte no Rural. Baixo o concepto de “Arte cuneta”, José María Álvarez propuxo unha reflexión sobre a sociedade de consumo a través de obxectos desbotados, recuperados e convertidos en pezas artísticas que interpelan ao espectador.
Durante estes días, A Portela deixa de ser só un lugar para habitar e convértese nun espazo para mirar, lembrar e crear. A arte mestúrase coa paisaxe e coa historia nunha proposta que reafirma o valor do rural como escenario cultural vivo.