Casimiro Mondelo, o home que fixo da súa casa un refuxio no Camiño de Inverno

)

Sonia Rodríguez

18 de abril de 2026 (16:51 h.)

O veciño de Montefurado, que acaba de cumprir cen anos, leva décadas ofrecendo froita, pan, viño e conversa aos peregrinos que pasan diante do seu muíño, nun xesto de hospitalidade que naceu moito antes de que o Camiño fose recoñecido oficialmente

Hai persoas que fan cousas extraordinarias sen darse importancia. Que non escriben libros nin dan discursos, que non buscan focos nin recoñecementos, pero que acaban deixando pegada en centos de vidas. Casimiro Mondelo Rodríguez é unha desas persoas.

Onde casimiro deixa a froita e o café para os peregrinos

En Montefurado, ao pé do Camiño de Inverno, diante da súa casa e do seu muíño, moitos peregrinos atoparon durante anos algo máis ca un alto no camiño: froita fresca, auga, café, ás veces un vaso de viño, algo de comer e, sobre todo, unha acollida sincera. Un xesto repetido tantas veces que acabou converténdoo nun símbolo silencioso da hospitalidade xacobea.

Na súa adega onde garda recordos dunha vida

O pasado 7 de abril, coincidindo co seu centenario, veciños, asociacións de amigos do Camiño, representantes institucionais e peregrinos renderon homenaxe a ese home que leva boa parte da súa vida facendo o ben sen facelo valer. Pero para entender o que significa Casimiro no Camiño hai que volver moito máis atrás, á dureza dunha vida longa, traballada e chea de perdas, pero tamén á teimosía serena de quen aprendeu a seguir adiante.

Durante a homenaxe. Foto cedida pola Asociación de Amigos do Camiño de Inverno

Unha vida dura, e unha bondade que vén de lonxe

Casimiro leva o 80% da súa vida no Muíño, en Montefurado. Alí foi facendo a súa historia, a pesar de que a vida non lla puxo doado. Perdeu a súa nai sendo moi pequeno e quedou ao coidado dunha tía. Apenas puido ir á escola dous anos. A infancia e a mocidade non foron tempos de comodidade, senón de traballo, de responsabilidades prematuras e dunha aprendizaxe feita máis coa vida ca cos libros.

A súa vía nun cartaz feito polo seu neto Lucas co que o agasañou no aniversario

El mesmo resume parte do seu percorrido cunha sobriedade que emociona máis ca calquera lamento: «Eu a vida leveina bastante ben, pero tiven os meus fracasos». O primeiro chegou cedo. Volveu da mili e casou ao ano seguinte. A súa primeira muller, filla única e veciña da zona, morreu apenas un ano e pico despois da voda. Casimiro quedou viúvo moi novo e, malia pensar en marchar, acabou quedando no lugar, vivindo cos seus sogros, que non querían que se fose. «Eu quería marchar, xa tiña medo colocado para entrar na Renfe, pero ao final fun quedando», lembra.

O muiño e a casa de Casimiro por onde vei pasar aos peregrinos

E quedou. Quedou no muíño, na casa, na paisaxe. Quedou onde a vida lle fora pechando portas pero tamén abrindo outras. Dezaseis ou dezasete anos despois de enviuvar volveu casar, esta vez con Mercedes, natural de Navea. Tiñan ambos 42 anos. Con ela construíu unha nova familia e naceron os seus dous fillos, Paulino e Ángel. Mercedes acompañouno ata os 93 anos.

Casimiro e o seu fillo, Ángel

Ata hai poucos meses, Casimiro seguía vivindo practicamente só no Muíño, aínda que moi arroupado pola familia. Os fillos e achegados visitano con frecuencia e axudábano nas tarefas do día a día. El, pola súa parte, mantivo sempre unha relación activa coa terra e cos animais: ovellas, pitas, horta, viñas. Ata o pasado ano aínda plantaba patacas, repolos, tomates, pementos ou tirabeques. Foi unha caída recente a que lle fixo baixar o ritmo. Agora ten unha coidadora, aínda que segue valéndose por si mesmo en moitas cousas e conserva unha lucidez que impresiona.

A horta de Casimiro, onde ata o pasado verán facia el mesmo as labores

Fala con orgullo do seu oficio de muiñeiro, dunha forma de vida case desaparecida e dun muíño no que non só se moía, senón que se coñecían os tempos, as fariñas e os graos. «Sabía o que traballaba duro», di, como quen non presume de nada, pero tampouco esquece. Porque a súa foi unha vida de traballo físico, de madrugar, de cargar, de atender animais, de vender, de coidar.

Interior do muiño

E tamén de convivir coa historia máis áspera. Casimiro viviu a posguerra, o medo, os fuxidos. Daquela xa había na súa casa un xesto de humanidade que hoxe continúa doutra maneira. Lembra que, cando pasaban os escapados, tamén se lles daba pan do forno. «Xa eramos hospitalarios daquela», di case entre risas, como quen entende a solidariedade non como un mérito, senón como unha obriga natural.

O home que abriu a porta aos peregrinos

Co paso dos anos, aquela disposición a compartir o pouco ou o moito que houbera foi atopando un novo camiño: o dos peregrinos. Diante da casa de Casimiro, en pleno trazado do Camiño de Inverno, empezaron a parar camiñantes chegados de todas partes. E el fixo o que sabía facer: ofrecer.

A explicación, na súa boca, é tan simple como fermosa. Había cereixas, melocotóns, mazás, froita da casa, da que el chama «fruta autolóxica», sen velenos nin artificios. «Eu nunca lle dei veneno a ningún home», di, reivindicando con humor esa froita limpa e honesta da horta e das árbores. Durante anos houbo colleitas grandes, de centos de quilos, que primeiro vendía e que despois, cando xa non compensaba ou cando empezaba a sobrar, decidiu compartir cos que pasaban.

E así, case sen darse conta, foi nacendo a súa pequena estación de humanidade. Unha mesa, unhas cereixas, algo de auga fresca, un café, ás veces cervexa, viño branco ou tinto, un anaco de chourizo, un bocado de porco cando tocaba matanza. «Invitábaos a tomar algo, se querían», conta con naturalidade. Como se non houbese nada raro niso. Como se abrir a casa a descoñecidos fose o máis lóxico do mundo.

Durante a conversa con Asunción Arias, presidenta da Asociación de Amigos do Camiño por Valdeorras

En realidade, para el semella selo. Cando se lle pregunta como se entende con peregrinos que falan inglés, alemán ou italiano, responde cunha frase que o explica todo: «Dáslle un cacho de chourizo e un viño, e xa está. Non hai nada que entender». Nese pensamento cabe toda unha filosofía. A de que, moitas veces, o importante non é o idioma, senón a intención. Non a conversa perfecta, senón o xesto.

Por diante da súa casa pasou xente de moitos países. Ingleses, franceses, italianos, matrimonios que viñan de lonxe, camiñantes que repetiron ruta e volveron para velo. Algunhas historias quedaron gravadas. Como a do médico italiano Piero, que fixo o Camiño de Inverno ata oito veces e que, despois de coñecelo, regresou e mesmo lle trouxo unha Tarta de Santiago. «Chamoume e díxome que quería volver vir dentro de dous meses ou así», lembra Casimiro, cun sorriso de quen se sabe querido sen acabar de entender moi ben por que.

Tamén quedou no recordo de moitos o seu encontro con Discamino, e especialmente o de Asunción Arias, presidenta da Asociación de Amigos do Camiño de Santiago por Valdeorras, que levaba tempo querendo coñecelo. Aquel día, no medio da ruta, produciuse o encontro. Casimiro apareceu como aparece sempre: sen impostación, coa súa humanidade por diante. Daquela deixou unha frase que os que o escoitaron aínda repiten. Preguntáronlle, coa vida xa tan andada, que quedaba por diante. E el respondeu: «A carreira xa está feita». E despois, sen poñerse solemne, completou a idea: «Agora, o que queda… a disfrutar». É difícil resumir mellor un século.

Un referente do Camiño sen pretendelo

O máis chamativo da historia de Casimiro é que nunca fixo nada para ser referente de nada. Nin quixo selo. O recoñecemento chegoulle porque os peregrinos falaban del, porque os hospitaleiros o poñían como exemplo, porque a súa casa era desas paradas que se contan uns a outros como quen comparte un segredo valioso.